Verduurzaming van VvE Sciebeek: langzaam maar zeker!

Het gebouw en de bewoners

Verscholen aan de rand van dorp, langs één van de restanten van het oorspronkelijke Oer-IJ, ligt VvE Sciebeek. Het gebouw is relatief nieuw en dateert nog nét uit de 20ste eeuw: bouwjaar 1999. De opdracht voor de bouw kwam van Stichting Woonzorg, bedoeld als serviceflat. Maar nog voor oplevering veranderde die bestemming tot alleen een woonfunctie als VvE in eigendom van de bewoners. De ruime entree, trappen, lift, gangen en collectieve binnenruimten herinneren aan de oorspronkelijk opzet als serviceflat. Het gebouw heeft 21 appartementen verdeeld over drie woonlagen. Ieder appartement heeft een eigen CV. En buiten is er eigen parkeerruimte voor de bewoners. Voor toelating als bewoner geldt een minimum leeftijd van 55 jaar van één van de bewoners per appartement. De huidige bewoners, 29 in getal, zijn veelal 60+ - tot 90+. Dit maakt VvE Sciebeek tot een kleine gemeenschap van ouderen, die daar naar genoegen en met hun eigen besognes leven.

Roeland Blom en de eerste stappen

Over hoe ‘verduurzamen’ een rol is gaan spelen in deze VvE spreek ik met Roeland Blom. We kennen elkaar sinds 2018, toen Roeland (nu 78 jaar) zich meldde bij de Castricumse energiecoöperatie CALorie met de vraag om mee te denken over de plaatsing van zonnepanelen. Roeland en zijn vrouw waren in 2017 vanuit Santpoort Zuid neergestreken in Castricum. Omdat zij hun vorige huis hadden verduurzaamd (met dakisolatie, HR++ glas, zonnepanelen en vloerisolatie) pakte hij dit weer op, nu vanuit de rol van VvE bestuurder verantwoordelijk voor de technische zaken in het gebouw. Vóór die tijd had één keer eerder een bestuurslid een poging ondernomen om VvE Sciebeek aan zonnepanelen te helpen, maar daar bleek bij de andere bewoners amper animo voor te bestaan. Dus ging dat niet door. In zijn begintijd ervoer Roeland eigenlijk maar bij één medebewoner interesse in verduurzaming.

Energieverbruik en isolatie

Omdat het gebouw van 1999 dateert is het vrij goed geïsoleerd, conform de eisen van het ‘Bouwbesluit 1992’. Het gasverbruik per appartement varieert van 200 tot 1200 m² en het stroomverbruik van 500 tot 3000 kWh per jaar (eigen opgave van bewoners). Dit verbruik is dus heel divers maar schommelt rond het Nederlandse gemiddelde voor vergelijkbare gebouwen¹. Er was en is ook géén sprake van achterstallig onderhoud en bijbehorende comfortproblemen als kou of tocht en daarmee dus geen directe noodzaak om ‘de schil’ van het gebouw verder te isoleren. Aan de zuidzijde van het gebouw is het buitenhouden van de warmte in de zomer wel steeds meer een uitdaging.

Kleine stapjes in de goede richting

Maar ook zonder grote urgentie voor maatregelen en met beperkte interesse voor verduurzamen als zodanig, zag Roeland toch kans om in kleine stapjes iedere keer logische maatregelen voor te stellen. Zoals bijvoorbeeld het overstappen op ledverlichting en het energiezuinig maken van de liftinstallatie. Ook wordt regelmatig lek isolatieglas vervangen door HR++ glas. Die kleine stapjes waren wel haalbaar maar voor de meeste bewoners niet vanzelfsprekend: een kwart van de servicekosten van VvE Sciebeek wordt besteed aan het maandelijks laten reinigen van ramen en vloerbedekking e.d., deels omdat er veel gemeenschappelijke gangen zijn met vloerbedekking en veel ramen, maar het geeft ook aan hoe belangrijk dát was voor de eerste bewoners in 1999 en nog steeds is voor een meerderheid.

Zonnepanelen

Een andere zaak was – opnieuw – de mogelijke plaatsing van zonnepanelen. Op het dak van VvE Sciebeek is ruim 500 m² beschikbaar voor zonnepanelen. In 2018 raakten Roeland en CALorie in gesprek over het eventueel vestigen van een ‘zonnecentrale’ op het dak, waarbij de VvE recht van opstal zou verlenen aan een coöperatie van zonnepaneleneigenaren. Daarvan zouden de VvE en individuele bewoners ook lid kunnen worden om te delen in de opbrengsten. Dit idee is uiteindelijk niet doorgegaan vanwege bezwaren in verband met toekomstige vervanging van de dakbedekking: de vele panelen zouden later dan allemaal weer tijdelijk verwijderd moeten worden. Uiteindelijk zijn in 2023 op voorstel van Roeland wel een 20-tal zonnepanelen geïnstalleerd voor het dekken van het eigen collectief verbruik van de VvE (lift en verlichting), inclusief de optie van eigen laadpalen in de toekomst.

VvE Sciebeek (Foto: Roeland Blom)

Warmtecluster en scenario’s voor de toekomst

Hoewel de warmtevoorziening in VvE Sciebeek individueel is geregeld heeft Roeland zich in 2023 ook aangesloten bij de VvE-klankbordgroep Warmtecluster Castricum van CALorie. Hij wilde de duurzame energie opties voor Sciebeek tijdig en goed in kaart hebben. In dit project onderzoeken CALorie en de gemeente Castricum de mogelijkheden van bodemwarmte als alternatief voor aardgas in het Castricumse centrumgebied. Zoals bekend wordt in het Warmteprogramma van de gemeente Castricum voor de wijk Molendijk (waarin Sciebeek ligt) het jaar 2043 als streefjaar voor afkoppelen van het aardgas genoemd. Eerder had CALorie voor VvE’s al vier mogelijke scenario’s in kaart gebracht, waarbij voor VvE Sciebeek als twee meest waarschijnlijk werden genoemd:

“(A) Individuele all-electric oplossingen op basis van een warmtepomp per appartement en (B) een collectieve oplossing met individuele warmtepompen en/of een collectief warmtepompsysteem.”

Bij optie (A) is buitenlucht de duurzame warmtebron en bij (B) de bodem onder het gebouw.

De gemeente heeft in datzelfde Warmteprogramma aangegeven geen grootschalig warmtenet te willen laten aanleggen.

Adviesrapport VvErduurzamen

De rapporten van CALorie geven wel richting aan, maar een financiële vertaling ontbreekt daar nog bij. Daarom heeft Roeland in 2025 gebruik gemaakt van de gelegenheid die de gemeente bood aan VvE’s om gratis een adviesrapport te laten opstellen door VvErduurzamen, met daarin scenario’s inclusief financiële indicaties. Voor dit advies heeft VvErduurzamen alle bewoners van VvE Sciebeek een vragenlijst voorgelegd, die door de bewoners van 15 appartementen is ingevuld. Een hoge respons dus! Uit de antwoorden blijkt dat een aantal bewoners wel interesse heeft in zaken als warmte-isolatie, ventilatie en energiezuinigheid, maar dat is geen meerderheid. Het adviesrapport is sinds eind 2025 beschikbaar. Met deze rapporten begint de nodige duidelijkheid te ontstaan over de toekomstige warmtevoorziening voor VvE Sciebeek.

De rapporten zijn evenwel nog niet besproken met de leden van de VvE. Er is tot op heden ook nog geen informatieve bijeenkomst over verduurzaming van het gebouw met alle bewoners georganiseerd. Volgens Roeland was daar tot voor kort weinig belangstelling voor en heeft het ook geen nut zolang je niet met een concreet en haalbaar plan kunt komen. Zeker omdat zowel vanuit de gemeente als de rijksoverheid voortdurend in het verleden regelmatig ander beleid wordt aangegeven. Zowel in technische zin (wel of niet warmtenetten) als in financiële zin (wel of niet subsidie).

Nieuw bestuur

Inmiddels is door overlijden het bewonersbestand van VvE Sciebeek sinds 1999 aanzienlijk gewijzigd. Eind 2025 is een nieuw bestuur aangetreden en daarmee is Roeland ook afgetreden als bestuurslid. Hij is nog wel actief als adviseur van het bestuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij verduurzaming heeft Roeland een cruciale rol gespeeld bij het realiseren van mogelijke stappen én het goed in kaart brengen van de mogelijke scenario’s voor VvE Sciebeek. Het is nu aan anderen om dit verder te laten landen onder de leden van de VvE en daarover gezamenlijk besluiten te nemen. In het nieuwe bestuur bestaan uiteenlopende meningen over nut en noodzaak van verduurzaming van het gebouw.

Gesprek met Peter en Els Hendrikse

Eind juni spreek ik met Peter en Els Hendrikse. Bij de recente bestuurswisseling is Peter voorzitter geworden. Els ondersteunt de bestuursactiviteiten. Zij wonen sinds 2016 in VvE Sciebeek. Naar hun inschatting is er inmiddels voldoende belangstelling om de verduurzaming van VvE Sciebeek verder op te pakken. De energieprijzen blijven onberekenbaar maar stijgen vooral, nu weer door het afsluiten van de Straat van Hormuz. En het is steeds vaker warm of heet, zoals nu met een code rood vanwege hitte in het verschiet. Het besef dat verduurzaming noodzakelijk is groeit bij steeds meer bewoners, hoewel er ook tegenstanders zijn. Maar in de ALV van februari was er algemene instemming om een onderzoek te laten uitvoeren naar het plaatsen van 2 laadpalen voor de VvE.

Voor de stap van het gas af is het tijd om vooral concrete scenario’s uit te werken. Dank zij Roeland is er al veel informatie verzameld en uitgezocht. Er lijkt geen noodzaak om alles collectief te doen, dus kan het bestuur opties laten uitwerken met voldoende ruimte voor individuele keuzes binnen het raamwerk van de afspraken binnen de VvE. Airco’s of buitenunits van warmtepompen aan de gevels bevestigen kan bijvoorbeeld niet. Maar een gedifferentieerde aanpak per segment (3 appartementen boven elkaar die een schacht met rookgaskanalen delen) is misschien wel mogelijk.

Zelf zijn Peter en Els van plan de komende winter de 50°C-test te doen. Daarmee onderzoek je of je huidige radiatoren met lagere temperaturen voldoende warmte kunnen afgeven om de woning voldoende te verwarmen. Dan zouden speciale lage-temperatuur-convectoren of vloerverwarming als nieuw afgiftesysteem niet nodig zijn. Dat scheelt aanzienlijk in gedoe en geld.

Daarover pratende hebben we het nog over het groeiende belang van koeling. Als je ook koeling wilt, zijn niet alle systemen (zoals bestaande radiatoren) daarvoor geschikt. En ook de verschillende warmtebronnen (lucht, water, bodem, zon) hebben ieder hun eigen voor- en nadelen, en natuurlijk kostenplaatje. Want ook betaalbaarheid is een belangrijke factor in de besluitvorming. VvE Sciebeek heeft geen reserves aangelegd om extra te investeren in verduurzaming, dus bekostiging met behulp van subsidies, leningen, eigen geld etc. vraagt nog om de nodige aandacht. Alle plannen vergen nog veel communicatie binnen bestuur en met de bewoners en zo benadrukt Els, vertrouwen over en weer. Gelukkig is de basis daarvoor goed in VvE Sciebeek.

Gevraagd naar hun verwachtingen over de rol die een gemeente kan spelen benadrukt Peter dat het ’eerlijk verdelen van schaarste’ een overheidstaak is. Dat kan dan betrekking hebben op het realiseren van voldoende elektrische aansluitcapaciteit voor laadpalen, maar ook over het gebruik van bodemwarmte of regels voor het plaatsen van airco’s.

Vooruitblik

Ook Roeland ziet onder de bewoners een langzame groei naar meer belangstelling voor verduurzaming. Eén nieuwe bewoner heeft een elektrische auto en zou graag over een laadpaal beschikken. Ook informeerde deze bewoner naar de mogelijkheden van een airco. Zo komt verduurzaming langzamerhand bij meer bewoners op de agenda. Toch voorziet hij niet dat VvE Sciebeek opeens hele grote stappen zal gaan zetten. Daar is tot nu toe weinig concrete aanleiding voor. Die impuls zal dus toch eerder ‘van buitenaf’ moeten komen, hetzij door sterke stijging van energieprijzen, door ingrijpende maatregelen van de overheid of bij het naderen van de datum voor noodzakelijke ketelvervanging. De meeste CV-ketels in de appartementen dateren van 2017.

VvE Sciebeek (Foto: Funda)

Er is sinds enkele maanden een kleine overleggroep samengesteld bestaande uit een bestuurslid, een bewoner en Roeland om de energietransitie van VvE Sciebeek meer vorm te gaan geven. Ook wordt een laadplan voor plaatsing van laadpalen voor elektrische auto’s opgesteld. Er wordt naar toe gewerkt om in de ALV van 2027 met eerste voorstellen en plannen te komen voor de energietransitie. Tussentijds zal bekeken worden of er aanleiding en behoefte is aan nader overleg met of vanuit de bewoners. Zo werkt VvE Sciebeek wel langzaam maar toch ook heel zeker aan de verdere verduurzaming van deze prachtige plek aan het Oer-IJ.

Juni 2026

Guus Wattel

¹ https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/81528NED